Gospodarka energetyczna to kluczowy element rozwoju gospodarczego zajmujący ważne miejsce w polityce energetycznej państwa i regionu.

Na szczeblu lokalnym stanowi ważne pole działania na rzecz rozwoju gospodarczego i społecznego gminy. Planowanie energetyczne daje możliwości przewidywania zapotrzebowania na energię i koordynowania planów przedsiębiorstw energetycznych z polityką energetyczną kraju.

 

 

Zwraca uwagę społeczności lokalnych na takie zagadnienia jak bezpieczeństwo energetyczne, stan infrastruktury i ochrona środowiska. Realizacja polityki energetycznej UE opiera się na wdrażaniu przez poszczególne kraje członkowskie dyrektyw regulujących sektor energetyki. Zasady kształtowania polityki energetycznej naszego państwa określa ustawa – Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 roku (UPE), która definiuje cel polityki energetycznej państwa, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, wzrostu konkurencyjności gospodarki i jej efektywności energetycznej, a także ochrony środowiska.

 

Zadanie planowania energetycznego w gminie określa ustawa – Prawo energetyczne. Do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe należy:

• planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na obszarze gminy,

• planowanie oświetlenia miejsc publicznych i dróg znajdujących się na terenie gminy,

• finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy. Ustawa reguluje etapy i zakres planowania energetycznego przez procedurę tworzenia, opiniowania i uchwalania planów jako lokalnych dokumentów prawnych.

 

 

Planowanie energetyczne może być realizowane w dwóch etapach jako:

1. założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe,

2. plan zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, przy czym ustawa dopuszcza opracowanie samych założeń do planu, w przypadku gdy plany przedsiębiorstw energetycznych zapewniają realizację założeń. Ustawa określa również obowiązek planowania energetycznego przez przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw gazowych lub energii dla obszaru swojego działania w formie planów rozwoju. Określa także rolę samorządu województwa w opiniowaniu planów energetycznych gminy, w zakresie koordynacji współpracy z innymi gminami oraz w zakresie zgodności z polityką energetyczną państwa. W latach 2009 i 2010 nastąpiły nowelizacje ustawy – Prawo energetyczne.

 

pan energetyczny

 

Planowanie energetyczne w praktyce

Gmina przed przystąpieniem do procesu planowania energetycznego musi zidentyfikować, jakie ma dokumenty planistyczne, czego brakuje, na ile dokumenty są aktualne oraz jakie problemy zostały już rozwiązane, a które nie, oraz jakie nowe priorytety powstały w międzyczasie. Warto też sporządzić listę problemów do rozwiązania przez planowanie energetyczne. Na wstępie należy uświadomić sobie, jaką rolę odgrywa gmina w lokalnej gospodarce energetycznej.

 

Na lokalnym rynku występuje jako:

• użytkownik energii w swoich obiektach komunalnych, któremu zależy na zużyciu jak najmniej energii i za jak najniższą cenę,

• producent lub dystrybutor energii, jeżeli jest właścicielem przedsiębiorstw energetycznych, • chcący sprzedać jak najwięcej i po możliwie najwyższej cenie,

• regulator lokalnego rynku energii musi (poprzez plan zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe) reprezentować interes publiczny w tworzeniu bezpiecznego,

• przyjaznego dla środowiska przyrodniczego i możliwego do zaakceptowania przez społeczność lokalną systemu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe; musi więc godzić sprzeczne interesy producentów i dystrybutorów energii oraz jej użytkowników,

• motywator i inicjator racjonalnych zachowań użytkowników energii w gminie oraz promotor w wykorzystaniu lokalnych zasobów energii, w tym odnawialnych źródeł energii.

 

Na lokalnym rynku energii występują dwie główne grupy aktorów:

• producenci i dystrybutorzy paliw i energii, w tym przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem, przesyłem, dystrybucją i obrotem sieciowych nośników energii (ciepło, energia elektryczna i paliwa gazowe),

• użytkownicy energii, w tym przemysł, przedsiębiorstwa zaopatrzenia w energię i wodę, jednostki sektora publicznego, małe i średnie firmy produkcyjne i usługowe, transport, sektor mieszkaniowy tworzące: pierwsi – stronę podażową energii, drudzy stronę popytową energii. Założenia i plany zaopatrzenia gminy w paliwa i energię oraz plany rozwoju przedsiębiorstw energetycznych mają wspólne zakresy merytoryczne określone w ustawowej (UPE) strukturze tych planów.

 

Co należy rozpoznać?  Po pierwsze stan istniejący – pierwsze założenia do planu, czyli:

1. Kto i ile zużywa energii.

2. Określić całościowy bilans energetyczny miasta/ gminy. Jest on potrzebny, by oszacować wpływ zużycia paliw i energii na środowisko lokalne, np. kto jest odpowiedzialny za jakość powietrza w mieście/gminie, możliwość zwiększenia efektywności wykorzystania energii na obszarze gminy, substytucji nośników energii, w tym wykorzystania lokalnych konwencjonalnych i odnawialnych zasobów, możliwość redukcji emisji gazów cieplarnianych w mieście/ gminie; do tego przydatne będzie rozpoznanie – na jakie usługi energetyczne pracuje system zaopatrzenia miasta/gminy w energię.

3. Kto i jak zaopatruje odbiorców w energię. Diagnozujemy przedsiębiorstwa energetyczne wytwórców i dostawców energii pod kątem: – bezpieczeństwa energetycznego (stanu technicznego urządzeń, posiadania i zdolności do realizacji planów modernizacyjnych, możliwości pokrycia bieżącego i przyszłego zapotrzebowania na energię, rozwoju sieci energetycznych pod potrzeby gminy, jakości energii dostarczanej odbiorcom), – kosztów zaopatrzenia odbiorców energii (średnie, jednostkowe ceny dostawy energii elektrycznej, gazu i ciepła do poszczególnych grup odbiorców: przemysł, małe i średnie przedsiębiorstwa, użyteczność publiczna, związki mieszkaniowe, gospodarstwa domowe).

4. Kto obciąża środowisko, kto odpowiada za jakość powietrza. Należy pamiętać, że harmonijny rozwój gmin wymaga optymalizacji i racjonalizowania zachodzących procesów rozwojowych w ramach realizacji zasady zrównoważonego rozwoju, a odnawialne źródła energii to nie tylko ekologia, ale w perspektywie także bezpieczeństwo i szansa na stabilny rozwój ekonomiczny miast i gmin. Wykorzystanie procesu planowania energetycznego w gminie ma maksymalizować efekty przez rozwój lokalnych systemów zaopatrzenia gminy w energię w wyniku przyjęcia nowego standardu planowania energetycznego, w głównej mierze opartego na stawianiu oczekiwanych celów, które mogą być zrealizowane przez założenia i plan energetyczny. Cechy nowego standardu to stworzenie w pierwszym etapie planowania lokalnej polityki i strategii energetycznej, zgodnej z kierunkami i polityką państwa, ale przyjaznej lokalnej gospodarce i społeczeństwu w formie założeń do planu energetycznego, a następnie – w formie planu zaopatrzenia gminy w energię – zaplanowanie, jak tę politykę i strategię zrealizować w praktyce.

 

Źródło:

• Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii