Membrany dachowe to specjalne folie, charakteryzujące się wysoką paroprzepuszczalnością, stosowane jako materiały uszczelniające pokrycia dachów skośnych, montowane pod ołatowaniem, często stykające się z termoizolacją.

Biorąc pod uwagę wszystkie podstawowe funkcje membran dachowych, ich najważniejsze właściwości to:

  • wysoka paroprzepuszczalność,
  • duża gramatura (od niej zależy trwałość),
  • wodoodporność – ważna w okresie topnienia śniegów.

Mniej znaczące cechy, które powinny zawierać się w pewnych określonych granicach, to: wytrzymałość na rozrywanie, zakres wytrzymałości temperaturowych, odporność na promieniowanie UV. Folie wstępnego krycia (FWK) najczęściej wytwarza się z polietylenu (PE) i polipropylenu (PP) (materiał lepszy dla zastosowań dachowych, obecnie powszechniejszy w produkcji).

Paroprzepuszczalność

Jedną z podstawowych funkcji membran dachowych jest ochrona termoizolacji przed zawilgoceniem. Przez zawilgocony dach ucieka dużo ciepła, zatem membrana o dużej paroprzepuszczalności ogranicza wydatki na energię zużywaną na ogrzewanie domu. Aby membrana działała skutecznie, musi być zrównoważony bilans przepływu pary wodnej przez dach: ilość pary wodnej opuszczającej dach powinna być co najmniej taka sama, jak ilość wchodząca.

Na poddaszu zamieszkałym dopływ pary od wewnątrz jest stały, ponieważ w ciągu roku temperatura i wilgotność powietrza w pomieszczeniach teoretycznie nie ulegają zmianie. Dla strony zewnętrznej okresy, kiedy możliwy jest wypływ pary wodnej, są znacznie krótsze. Para wodna napływa od wewnątrz przez cały rok, a na zewnątrz może wyjść tylko w czasie kilku miesięcy, gdy istnieją ku temu odpowiednie warunki. Dlatego im większą paroprzepuszczalnością charakteryzuje się membrana dachowa, tym swobodniejsze przechodzenie pary wodnej do przestrzeni wentylacyjnej utworzonej przez kontrłaty i łaty i mniejsze ryzyko kumulowania się skroplin w konstrukcji dachu.

W przestrzeni wentylacyjnej musi być zapewniony swobodny przepływ powietrza, które wzdłuż kontrłat wyprowadza parę wodną poza pokrycie. Mechanizm usuwania pary wodnej pozwala zapobiec gromadzeniu się wilgoci w dachu, a w okresie letnim – obniżyć temperaturę pod pokryciem, przez co na poddaszu panuje lepszy mikroklimat.

Gramatura (ciężar właściwy [g/m²]) – wyznacznik trwałości

Przy stałej gęstości materiału ciężar folii rośnie wraz ze wzrostem jej grubości, zatem większa gramatura oznacza większą grubość folii. Grubsze folie są trwalsze, podczas gdy folie cienkie bardzo łatwo ulegają uszkodzeniom w trakcie układania i w okresie eksploatacji (na skutek działania degradujących czynników atmosferycznych, np. promieniowania ultrafioletowego).

Membrany dachowe są zazwyczaj wytwarzane jako wielowarstwowe, przy czym warstwa nośna jest wykonana z włókniny polipropylenowej (PP). Dzięki temu w porównaniu z foliami z PE ich odporność na promieniowanie UV oraz inne czynniki atmosferyczne jest większa. Gramatura produkowanych w Europie membran najczęściej mieści się w przedziale 60-190 g/m².

W Europie Zachodniej w czasach, gdy jeszcze powszechnie stosowano zbrojone folie wentylowane (nisko paroprzepuszczalne), dekarze dający gwarancję na swoje usługi polecali wyłącznie folie o gramaturze 210-280 g/m². W Polsce były i są dostępne jedynie folie wentylowane o gramaturze 100-140 g/m².

źródło: Shutterstock

Wytrzymałość na rozrywanie

Wytrzymałość membran dachowych jest opisywana za pomocą dwóch wskaźników określających siły zrywające: w czasie prób na pasku o szerokości 5 cm oraz na gwoździu (według PN o średnicy 2,5 mm). Takie próby badawcze nie odzwierciedlają jednak prawdziwych obciążeń, jakie występują na dachu, ponieważ membrany są narażone na rozerwanie tylko podczas ich montażu i montażu pokrycia, a po ułożeniu pokrycia nie ma możliwości uszkodzenia membrany, ponieważ jest ona dobrze osłonięta.

Występujące na dachu siły rozciągające są wynikiem działania wiatru i rozsychania się drewna konstrukcyjnego. Towarzyszące tym siłom przemieszczenia są na tyle małe, że nawet przy niewielkiej elastyczności membrany, nie ulega ona żadnym uszkodzeniom.

Im membrana jest mocniejsza, tym łatwiej podczas montażu lub w trakcie układania pokrycia zasadniczego na dachu jest dekarzowi ją rozpiąć i zamontować pokrycie. Membrany układa się z lekkim naprężeniem (do ich rozpinania używa się niewielkich sił), więc ich wytrzymałość nie musi być wysoka. Uszkodzenia membran w czasie montażu są spowodowane przypadkowymi obciążeniami, jakie pojawiają się wskutek upuszczenia narzędzia, potknięcia dekarza i podobnych wypadków o charakterze losowym. Teoretycznie więc nawet najbardziej wytrzymała membrana może ulec uszkodzeniu, jednak reperuje się je łatwo za pomocą specjalnych taśm samoprzylepnych, które są w ofercie większości producentów oraz dostawców dachowych materiałów uzupełniających i dodatkowych.

Mocniejsze odmiany membran są wymagane jedynie do niektórych zastosowań, pod specjalne rodzaje pokryć dachowych, np. pod pokrycia leżące na sztywnym poszyciu – wtedy membrana podczas układania jest mocno „deptana”. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku okapów dachów spadzistych – w czasie mocowania pokrycia dekarz wykonuje wiele czynności montażowych i regulacyjnych. Z tego powodu warto na każdym dachu zastosować dwie odmiany membran zwykłą oraz mocniejszą, przeznaczoną na trudne miejsca dachu, takie jak okapy i kosze.

Odporność na promieniowanie UV

W Polsce stosuje się zbrojone folie wentylowane z dodatkami, które uodparniają je na promieniowanie UV na czas 3-4 tygodni. Membrany dachowe wykazują odporność na UV do 4 miesięcy. Nie wszyscy jednak zdają sobie sprawę z tego, że nie chodzi wyłącznie o tymczasową ekspozycję FWK (z jakichkolwiek przyczyn) na dachu. Dodatki zapewniające odporność na UV mają zabezpieczyć folię przed promieniowaniem docierającym do niej w sytuacji, gdy w pokryciu zasadniczym pojawią się dziury lub prześwity – w czasie wieloletniej eksploatacji pokrycia czy wtedy gdy materiały uszczelniające je w najtrudniejszych miejscach dachu (w koszach, narożach, kalenicy, przy kominie czy ścianie lukarny) ulegają uszkodzeniom. Światło słoneczne dotrze pod pokrycie przez najmniejsze nieszczelności, a promieniowanie UV, mimo że osłabione, powoli będzie uszkadzać membranę. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji, i tym samym uniknąć przecieków w dachu, producenci stosują tzw. stabilizatory, które opóźniają działanie promieni UV. Współczesne membrany dachowe (wysoko paroprzepuszczalne FWK) zawierają dodatki uodparniające je na czas wielu miesięcy, dzięki czemu okres ich eksploatacji (z pokryciem) jest porównywalny z trwałością pokryć zasadniczych.

Trzeba jednak pamiętać, że pozostawienie membran na dachu bez pokrycia na czas przekraczający okres odporności na UV zawsze oznacza uszkodzenie tworzywa (większe lub mniejsze). Należy więc unikać przetrzymywania membran na dachu bez zabezpieczenia ich pokryciem zasadniczym.

Materiały specjalnie przeznaczone do tymczasowej osłony materiałów na budowie (np. plandeki), a tym bardziej zwykłe folie lub membrany nie wytrzymują działania silnego wiatru na dachu. Z kolei dodawanie dużej ilości stabilizatorów UV do tworzyw, z których wykonuje się membrany, nie ma żadnego uzasadnienia.

Wytrzymałość na temperatury

Zakres wytrzymałości na temperatury większości membran dachowych zawiera się w przedziale od -40°C do +80°C (wg PN-ISO 11501:1999); do 120°C brak jest uszkodzeń. Ze względu na wymóg funkcjonowania wentylacji nad membranami dachowymi, górna granica jest wystarczająca.

W okresie największych upałów pod pokryciami blaszanymi temperatura sięga 115°C, ale tylko w obszarze bezpośrednio pod powierzchnią blachy, w miejscach poza zasięgiem działania wiatru. Jak wiadomo, wiatr wzmaga działanie szczeliny wentylacyjnej. Odległość od rozgrzanych powierzchni blach do membrany dachowej wynosi od 7 – 10 cm i taka przestrzeń w zupełności wystarczy, aby przepływające tamtędy powietrze chroniło membranę dachową przed nadmiernym nagrzewaniem. Dowodem na to są dachy przykryte blachodachówką ułożoną z uszczelnieniem w postaci papy na deskowaniu. Na powierzchni pap przykrytych blachodachówką praktycznie nigdy nie występują temperatury przekraczające 80°C.

Odporność na działanie słupa wody

W rzeczywistych warunkach eksploatacji dachu spadzistego, długotrwałe działanie słupa wody na membranę dachową nie występuje poza okresem topnienia śniegów. Wodoodporność membrany odgrywa zatem ważną rolę jedynie w czasie roztopów, przy czym działanie topniejącego śniegu z czapy śniegowo – lodowej ogranicza się zwykle do kilku miejsc na dachu – elementem najbardziej narażonym na to działanie jest okap.

Redakcja Termomodernizacja