Energia jest jednym z tych czynników, który każdego dnia determinuje wykonywane przez nas czynności.

Energia elektryczna jest wysoko przetworzonym nośnikiem energetycznym. Jej podstawową zaletą, która decyduje o ciągle rosnącym zakresie zastosowań i wzrastającym popycie na tę formę energii, jest łatwość przesyłu, dostarczania odbiorcom oraz łatwość przetwarzania energii elektrycznej na inne, użyteczne formy energii, takie jak energia mechaniczna, świetlna oraz ciepło.

Oszczędzaj pieniądze, chroń środowisko!
Rachunki za energię można zmniejszyć nie tylko poprzez podwyższenie standardu energetycznego domu. Spore oszczędności możemy uzyskać zupełnie za darmo, zmieniając tylko nasze codzienne nawyki. Racjonalna gospodarka energią elektryczną pozwoli zmniejszyć wydatki na prąd aż o20%, a przy tym chronimy środowisko.
Przedsięwzięcia, które można podjąć w swoim domu, polegające na modernizacji oświetlenia, zmianie naszych przyzwyczajeń czy wymianie urządzeń na energooszczędne, przyniosą nie tylko bezpośrednie zyski w postaci niższych opłat za energię, ale przede wszystkim pomogą ochronić nasze środowisko.
Potrzeby, dla których zużywamy energię w różnych postaciach, to przede wszystkim eksploatacja urządzeń gospodarstwa domowego (pralki, kuchenki etc.), oświetlenie, ogrzewanie, przygotowanie ciepłej wody użytkowej (c.w.u.).
Każdej przemianie energii, w której wytwarzana jest energia użyteczna, towarzyszą nieuniknione straty, najczęściej w postaci wydzielania ciepła do otoczenia, które stanowi straty procesu przemiany. Na przykład:

  • prasowaniu, poza energią wykorzystaną na nadanie tkaninom odpowiedniej gładkości, towarzyszy wydzielanie dużej ilości ciepła do otoczenia podgrzewającego powietrze w pomieszczeniu;
  • podczas odkurzania, poza energią potrzebą do usunięcia kurzu i innych zanieczyszczeń, uwalnia się energia cieplna wydzielana do otoczenia pochodząca głównie zchłodzeniasilnikaelektrycznego;
  • podczas gotowania, poza energią potrzebną na podgrzanie potraw, wydzielasię duża ilość energii uwolnionej do otoczenia;
  • oświetlaniu pomieszczeń, poza energią świetlną, towarzyszy energia cieplna, która powstajewwynikunagrzewaniasię elementu świecącego i jest odprowadzana do otoczenia;
  • podczas spalania paliwa w kotle centralnego ogrzewania (co.) wydziela się duża ilości spalin odprowadzanych przez komin, z którymi również unoszona jest duża ilość ciepła, oraz wydzielasię ciepło przez kocioł bezpośrednio do otaczającego go pomieszczenia. Tylko część energii dostarczana jest do instalacji centralnego ogrzewania.

Dla przykładu sprawność przemiany (stosunek ilości wytworzonej w odbiorniku energii użytecznej do ilości energii dostarczonej do odbiornika w celu wytworzenia energii (pracy) użytecznej) przedstawia się następująco:

  • gotowanie wody w czajniku na palniku gazowym odbywa się ze sprawnością ok. 30% (ok. 70% strat energii),
  • gotowanie wody w nowoczesnym czajniku elektrycznym odbywa się ze sprawnością ok. 90-95% (ok. 5-10% strat energii);
  • oświetlanie za pomocą zwykłej żarówki odbywa się ze sprawnością ok. 25-30% (25-30% energii elektrycznej zamienianych jest na energię świetlną, 70-75% to straty w postaci energii cieplnej);
  • w zwykłym, nieprawidłowo eksploatowanym kotle węglowym zasilającym  instalację co. spalanie odbywać się może ze sprawnością tylko 40-50% (50-60% energii dostarczonej do pieca w węglu zostaje nieefektywnie tracona), podczas gdy w tym samym kotle prawidłowo eksploatowanym może się ona odbywać ze sprawnością dochodzącą nawet do 70-80%;
  • instalacja centralnego ogrzewania w budynku łącznie ze źródłem ciepła może być eksploatowana ze sprawnością w skrajnych przypadkach wynoszącą tylko 20%  (80% strat) albo dla nowoczesnych rozwiązań instalacji wyposażonych w automatykę sterującą i nowoczesne źródła ciepła dochodzącą nawet do 90%.

Energooszczędność zaczyna się w domu
W przeciętnym gospodarstwie domowym, w którym prąd używany jest jedynie do zasilania sprzętu AGD i RTV oraz do oświetlenia, najwięcej energii elektrycznej zużywają, patrz rys. 1.

Rys 1 Zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym (bez ogrzewania i cwu)=1900 kWh/rok [Kalandyk, 2010]

Lodówka i zamrażarka
Kupuj sprzęt AGD o wysokiej klasie energetycznej (od A do A++)! Klasa energetyczna dla lodówek i zamrażarek określa zużycie energii danego sprzętu w stosunku do tzw. zużycia standardowego. Przykładowo, urządzenie klasy A zużywa ok. 55%, E ok. 100-110%, a G ponad 125% standardowego zużycia energii elektrycznej. Sprzęt o najlepszej klasie energetycznej jest nieco droższy, lecz różnica zwraca się już po kilku latach, a zakupiona rzecz służy nam znacznie dłużej.
Dla porównania poniżej zamieszczone jest zestawienie kosztów eksploatacji efektywnej chłodziarko-zamrażarki klasy A+ z kosztami eksploatacji podobnego urządzenia o minimalnej dopuszczalnej w Polsce klasie energetycznej C (patrz tabela poniżej).
koszty eksploatacji urządzeń o różnych klasach energetycznych

Jak widać, świadomy wybór sprzętu wiąże się z oszczędnościami energii elektrycznej, a co za tym idzie z zyskiem finansowym.
Sam zakup energooszczędnego urządzenia to nie wszystko. Aby w pełni wykorzystać możliwości sprzętu chłodzącego związane z oszczędnością energii należy przestrzegać podstawowych zasad, takich jak: lodówka/zamrażarka powinna być ustawiona z dala od źródeł ciepła, takich jak kaloryfer, kuchenka czy też południowe okno. Optymalna temperatura programowania to 5-8 stopni w lodówce i -18 stopni w zamrażarce. [….]
Warto zadbać również o czystość uszczelki na drzwiach. Jej szczelność można sprawdzić za pomocą kartki papieru – łatwo przesuwająca się kartka pomiędzy drzwiami a lodówką sygnalizuje konieczność wymiany uszczelki.

Pralka
Podobne zasady eksploatacyjne, których celem jest ograniczenie zużycia energii, można sformułować w odniesieniu do pralek. Przy planowaniu zakupu nowej pralki warto porównać wskaźniki zużycia energii na jeden cykl prania podanej na etykietach energetycznych. Wybieraj urządzenia w najwyższych klasach energetycznych (od A do A+). Ponadto należy zawsze wykorzystywać pełną ładowność pralki przewidzianą dla wybranego cyklu prania. Starać się korzystać z możliwie niskich temperatur prania. Segregować rzeczy mało i mocno zabrudzone, co pozwala odpowiednio dobierać cykle prania. W miarę możliwości korzystać z różnych cykli oznaczonych jako „eko”, oznaczających najczęściej pranie w niższej temperaturze przy niższym zużyciu energii. Prać w okresach obowiązywania tańszej taryfy opłat za energię elektryczną.
 
Zmywarki
Wbrew powszechnym opiniom stosując zmywarki do naczyń oszczędzamy wodę oraz energię potrzebną do podgrzania wody. Oszczędność czasu jest ewidentna. Również przy planowaniu zakupu zmywarki wybieraj urządzenia w najwyższej klasie energetycznej. […]
Korzystanie w domu ze zmywarki również powinno odbywać się według odpowiednich zasad. Zmywaj rzadziej, wykorzystując pojemność zmywarki w 100%. „Krótki program” pozwala na ograniczenie czasu zmywania i zmniejszenie poboru energii. Jeśli masz w domu możliwość korzystania z tańszej, nocnej taryfy, to opcja opóźnionego startu zmywarki pozwoli na znaczne oszczędności.

Kuchenki, piekarniki
Przy wyborze kuchenki elektrycznej należy pamiętać, że rodzaje płyt grzejnych do gotowania różnią się sprawnością wykorzystania energii. Płyta elektryczna żeliwna wykazuje się wyjątkowo niską sprawnością rzędu 55%, elektryczna ceramiczna sprawnością rzędu 60%, indukcyjna 90% […..]. W czasie gotowania staraj się dopasować wielkość naczynia do wielkości elementu grzejnego (średnica garnka powinna być o ok. 2 cm większa od średnicy płyty grzejnej). Takie postępowanie zapobiega stratom ciepła.

Kinga Kalandyk

Literatura:
– Podkarpacka Agencja Energetyczna Sp. z o. o.
– Krajowa Agencja Poszanowania Energii SA
– www.wwf.pl
– www.oszczednydom.pl
– www.paszportenergetyczny.pl

Więcej w dwumiesięczniku GLOBEnergia 1/2010 w artykuleKingi Kalandyk Enenrgooszczędność (w) domu cz.1