Wysokie koszty ogrzewania budynków są rezultatem nadmiernego zużycia energii. W przeszłości nie przywiązywano specjalnej wagi do ilości zużywanej energii, ponieważ przepisy budowlane nie stawiały wysokich wymagań w tej dziedzinie, a energia była tania.

W czasie ostatnich kilkudziesięciu lat przepisy dotyczące wymaganej izolacyjności termicznej dla nowo wznoszonych budynków były w Polsce stopniowo zmieniane i zaostrzane. Niestety, wskaźnik sezonowego zapotrzebowania na ciepło E (kWh/m²rok) do ogrzewania budynku jest w Polsce nadal o 38% większy niż w Niemczech i aż o 63% większy niż w Szwecji. Hasło „budynek energooszczędny” staje się coraz powszechniejsze. Jednak definicja tego pojęcia nie jest jednoznaczna, zależy bowiem od wyznaczenia granic obszaru, w którym zużycie energii jest bilansowane.

Ponieważ prognozy cen energii nie są optymistyczne, to dla większości użytkowników budynków miarą „energooszczędności” są koszty ogrzewania budynku. Znaczenia nabiera optymalna izolacyjność wszystkich przegród zewnętrznych. Przy obliczaniu sezonowego zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania budynku, należy brać pod uwagę wszystkie straty ciepła z budynku, także przez przegrody stykające się z gruntem.

Przenikanie ciepła przez przegrody pełne stykające się z powietrzem zewnętrznym rozpatrujemy jako zadanie ustalonego, jednowymiarowego przewodzenia ciepła, z uwzględnieniem wpływu mostków cieplnych punktowych i liniowych. Określa nam to norma PN-EN ISO 6946. W przypadku przegród pełnych stykających się z gruntem, problem obliczeń komplikuje się. Obliczanie strat ciepła z budynku przez grunt jest zadaniem złożonym, opisującym model trójwymiarowego i niestacjonarnego przewodzenia ciepła. Brak prostych narzędzi obliczeniowych zniechęca projektantów do wykonywania obliczeń. Należy jednak pamiętać, że stosowanie izolacji obwodowej jest konieczne, ponieważ największa gęstość strumienia cieplnego występuje na poziome gruntu i na grubości ściany fundamentowej.

W przypadku piwnic nie ogrzewanych, projektanci często nie ocieplają nawet betonowych ścian piwnic, poprzestając tylko na ociepleniu paskiem styropianu samego wieńca. W efekcie następuje odprowadzenie ciepła po ścianie piwnicy i wychłodzenie wieńca parteru, objawiające się rozwojem pleśni na ścianach tuż nad podłogą. Stąd celowe jest umieszczenie izolacji cieplnej po zewnętrznej stronie ściany piwnicznej i przedłużenie jej aż do górnej krawędzi wieńca. Zaprojektowanie, a następnie wykonanie, na etapie wznoszenia obiektu, termoizolacji obwodowej fundamentów, daje możliwość adaptacji części podziemnych na cele użytkowe (pracownia, siłownia, sauna itp.). W dowolnym czasie, bez konieczności wykonywania dodatkowych kosztownych i uciążliwych prac ziemnych, już w okresie użytkowania obiektu. Ułożenie izolacji termicznej ścian piwnic od strony zewnętrznej ogranicza zasięg ujemnych temperatur wnętrza konstrukcji ściany oraz eliminuje ryzyko kondensacji pary wodnej wewnątrz przegrody lub na powierzchni wewnętrznej, tj. od strony użytkowych pomieszczeń.

Termoizolacja obwodowa ma za zadanie nie tylko zmniejszyć straty ciepła, lecz również chronić hydroizolację położoną bezpośrednio na zewnętrznej powierzchni ściany fundamentowej przed uszkodzeniami mechanicznymi. Rola systemu termoizolacji obwodowej w skutecznej ochronie hydroizolacji jest o tyle ważna, że to właśnie migrująca woda, zawierająca rozpuszczone substancje organiczne i sole mineralne, jest najczęściej przyczyną uszkodzenia ścian piwnic i ich przyspieszonej degradacji. Ze względu na specyficzne warunki, na jakie cały czas jest narażona część podziemna budynku (wilgoć, parcie wód gruntowych, parcie gruntu, cykliczne zamrażanie i odmrażanie), materiał termoizolacyjny do izolacji obwodowej musi wykazywać się odpowiednimi właściwościami, m.in. wysoką trwałością i stabilnością parametrów fizykomechanicznych.

Termoizolacja obwodowa przy źródle zawilgocenia wywołującym parcie hydrostatyczne

Gdy budynek posadowiony jest na gruntach o dużym zawilgoceniu lub poniżej zwierciadła wód gruntowych, wymagane są dodatkowe specjalne zabezpieczenia. Izolacja obwodowa w takim przypadku musi przenieść dodatkowe naprężenia wywołane ciśnieniem wody. Jako hydroizolację stosujemy wtedy układy tzw. izolacji ciężkiej. Układanie izolacji ciężkiej rozpoczyna się od wykonania szczelnej wanny, której ściany muszą sięgać na wysokość minimum 30 cm ponad przewidywany poziom gruntu. Izolację ciężką stosuje się również wtedy, gdy w terenie stwierdzono występowanie zmiennego poziomu wód gruntowych w stosunku do projektowanego poziomu podłogi piwnicy. Jako hydroizolację najczęściej stosuje się płynne materiały bitumiczne o różnej konsystencji, układane warstwowo, zbrojone siatką z włókna szklanego oraz całą gamę materiałów rolowych – papy.

Termoizolacja cokołów

Cokół to podstawa konstrukcyjna lub dekoracyjna budynku, stanowiąca jej najniższy, nadziemny element, wysunięty lub cofnięty poza lico wyższych partii. Oprócz znaczenia typowo architektonicznego, pełni on funkcję ochronną ścian zewnętrznych w tej części budynku. W pasie cokołu budynku, położonym bezpośrednio nad przylegającym gruntem, ściany zewnętrzne narażone są na szczególnie silne działanie opadów atmosferycznych, wody gruntowej (podciąganie kapilarne), wody rozbryzgowej, zalegającego śniegu i wahania temperatury. Cokół to także miejsce bardzo narażone na uszkodzenia mechaniczne. Najmniejsza dopuszczalna wysokość cokołu jest uwarunkowana wysokością rozpryskiwania się wody deszczowej od opaski wokół budynku. Powinna ona wynosić:

– przy opasce żwirowej – minimum 30 cm,

– przy opasce z płyt betonowych lub kostki – minimum 50 cm.

Korzystniejszym rozwiązaniem opaski wokół budynku jest wykonanie jej z grubego żwiru i oddzielenie od pozostałego terenu obrzeżem chodnikowym. Uzyskuje się wówczas swobodę osuszania gruntu przy ścianie i ogranicza możliwość zawilgocenia muru wodą rozpryskującą się podczas opadów. Izolacja ścian fundamentowych w obrębie cokołu powinna stanowić przedłużenie izolacji ścian parteru. Należy dokładnie zaprojektować i wykonać połączenie termoizolacji cokołu z termoizolacją ścian parteru oraz termoizolacją obwodową. Szczególnie niekorzystny jest brak izolacji termicznej węzła konstrukcyjnego w tej strefie (tj. połączenia ściany zewnętrznej ze stropem), ponieważ jest to przyczyną powstawania mostka termicznego.

Źródło:
Izolacje styczeń 2003