Główny zadaniem zaworu termostatycznego jest utrzymywanie zadanej temperatury. Jeśli w pomieszczeniu robi się chłodniej, zawór – otwierając się – zwiększa przepływ wody w grzejniku, dążąc do podniesienia temperatury otoczenia. Jeśli jest cieplej, niż założyliśmy (ze względu za zyski słoneczne lub od przebywających w pomieszczeniu ludzi), zawór zamyka przepływ wody. Krótko mówiąc – unikamy ogrzewania budynku, gdy nie ma takiej potrzeby.

Budowa i działanie zaworu termostatycznego

zawór grzejnikowy

źródło: Danfoss

Zawór termostatyczny składa się z dwóch połączonych ze sobą części – głowicy termostatycznej (zawierającej mieszek) oraz zaworu przygrzejnikowego.

Głowica termostatyczna jest „mózgiem” całego urządzenia. Pokrętłem ustawia się oczekiwaną temperaturę pomieszczenia. Dokładny zakres regulacji temperatur należy sprawdzić w instrukcji zaworu. Przyjęte jest jednak, że standardową temperaturę (20-22C) oznacza liczba 3 na skali pokrętła. Położenie oznaczone symbolem śnieżynki (lub jeśli jej nie ma – liczba 1) oznacza utrzymanie tzw. temperatury dyżurnej (minimalnej dla zapewnienia bezpieczeństwa instalacji), zwykle jest to 5-6⁰C. „Piątka” natomiast oznacza maksymalną moc pracy grzejnika.

głowica termostatyczna

źródło: Danfoss

Pokrętło ustawia się na stałą pozycję, gdyż zawór termostatyczny samodzielnie reguluje temperaturę. Wbudowany czujnik mierzy temperaturę w pomieszczeniu i na bieżąco porównuje z ustawieniem pokrętła. W mieszku głowicy termostatycznej znajduje się substancja (ciecz lub gaz) o dużej rozszerzalności cieplnej, która reaguje na zmiany temperatury otoczenia zmianą objętości. Jeśli temperatura pomieszczenia wzrasta, substancja ta zwiększa swoją objętość, powodując nacisk na zawór przygrzejnikowy – i w efekcie zmniejszenie dopływu ciepłej wody do grzejnika. Jeśli temperatura spada, objętość zmniejsza się i zawór się otwiera.

Temperatura ustawiona – co dalej?

Zawór termostatyczny nie może być zasłonięty. Każde ograniczenie dopływu powietrza z pomieszczenia, np. zasłoną, spowoduje że głowica będzie reagować na temperaturę najbliższego otoczenia. Zwykle w okresie grzewczym doprowadzi to do zamykania zaworu i wychłodzenia pomieszczenia.

Otwierając okno należy pamiętać o zamknięciu zaworu! W momencie otwarcia okna, chłodne powietrze docierające z zewnątrz, spłynie w strefę podokienną. Jeśli znajduje się tam grzejnik, głowicę otoczy powietrze o niskiej temperaturze. W efekcie zawór zwiększy przepływ ciepłej wody w kaloryferze, nierzadko do wartości maksymalnej. Grzejnik zacznie grzać z najwyższą mocą, ale całe ciepło wydostanie się przez otwarte okno. Dlatego podczas wietrzenia pomieszczenia należy ustawić pokrętło na pozycji 1 lub symbolu śnieżynki.

Na co zwracać uwagę, kupując zawory termostatyczne?

zawór termostatyczny

źródło: Danfoss

Istnieje kilka standardów zaworów termostatycznych. Problem pojawia się, gdy chcemy zastosować głowice i zawory przygrzejnikowe różnych producentów. Jest on częsty w przypadku grzejników z wbudowaną częścią przygrzejnikową.

Należy zwrócić uwagę na trzy fakty. Po pierwsze – wymiar gwintu zaworu termostatycznego lub wkładki – musimy mieć możliwość nakręcenia głowicy na zawór. Drugim czynnikiem jest wielkość skoku trzpienia zaworu lub wkładki. Trzecim – rodzaj połączenia – istnieją rozwiązania z gwintem oraz na zatrzask.

Możliwe, że pomimo złego doboru poszczególnych elementów, cały zestaw uda się zamontować, jednakże nie będzie on utrzymywać poprawnej temperatury.

Na podstawie opracowania Roberta Kozioła.

Bartłomiej Tomczyk

Redaktor Termomodernizacja