Kolektory słoneczne w praktyce czyli jak uzyskać dofinansowanie z programu NFOŚiGW

Około 70% wszystkich sprzedanych w Polsce kolektorów słonecznych trafia do właścicieli domów jako elementy instalacji przygotowania ciepłej wody użytkowej. Takiemu właśnie wykorzystaniu promieniowania słonecznego służy program Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dotyczący dopłat na częściowe spłaty kapitału kredytów bankowych, przeznaczonych na zakup i montaż kolektorów słonecznych dla osób fizycznych i wspólnot mieszkaniowych.


Program został przewidziany na lata 2010 do 2014. Alokacja środków, których łączna kwota została określona na 300 tys. zł, przeprowadzona będzie w dwóch etapach: 200 tys. zł w latach 2010-2012 i 100 tys. zł w latach 2013-2014. Planowany wymiar ekologiczny finansowanych działań to ograniczenie emisji dwutlenku węgla o ponad 40 tysięcy ton rocznie.

Dla kogo ten Program?
Program gwarantuje uprawnionym inwestorom uzyskanie dotacji w wysokości 45% kredytu, przeznaczonego na pokrycie kosztów kwalifikowanych, dotyczących zakupu i montażu instalacji kolektorów słonecznych w budynkach mieszkalnych, zaciągniętego w jednym z banków, biorących udział w systemie.
Beneficjentami mogą być osoby fizyczne mające prawo do dysponowania budynkiem mieszkalnym (także budynkiem mieszkalnym w budowie) oraz wspólnoty mieszkaniowe, instalujące kolektory słoneczne we własnych budynkach wielorodzinnych. Wyłączeni z finansowania są odbiorcy ciepła, na potrzeby podgrzewania wody użytkowej, z miejskiej sieci cieplnej.
Zgodnie z definicją Programu za budynek mieszkalny uznaje się budynek przeznaczony na cele mieszkaniowe, zajęty przez lokale mieszkalne co najmniej w połowie. Zasadą jest bowiem, że efekt uzyskany z inwestycji dofinansowanej przez NFOŚiGW nie może być wykorzystywany w prowadzonej przez beneficjenta działalności gospodarczej.

Na co można uzyskać dotację?
Finansowaniu kredytem z dotacją podlega zakup i montaż kolektorów słonecznych, służących do ogrzewania wody użytkowej. To jest ich podstawowa funkcja. Zgodnie z najnowszą wersją Programu Priorytetowego nie wyklucza się też inwestycji, w których, obok podgrzewania wody, przewidziano wspomaganie zasilania w energię z kolektorów słonecznych również innych odbiorników ciepła w budynkach mieszkalnych.
Kredyt z dotacją może pokrywać koszty kwalifikowane związane z zakupem i montażem instalacji kolektorów słonecznych, do których należą koszty: projektu budowlano-wykonawczego (o ile przepisy wymagają jego sporządzenia) lub projektu instalacyjnego, nabycia nowych instalacji kolektorów słonecznych (kolektor, zasobnik, przewody instalacyjne, aparatura kontrolno-pomiarowa, automatyka), oraz ich montażu. W kosztach kwalifikowanych można też ująć zakup ciepłomierza (spełniającego normę PN EN 1434 i wymaganego w przypadku wspólnot mieszkaniowych), a także innych materiałów i urządzeń, o ile projektant uzna je za wskazane dla prawidłowej pracy całej instalacji. Jeżeli zapłacony podatek VAT nie będzie podlegał odliczeniu, również będzie mógł zostać wliczony do kosztów kwalifikowanych, które stanowią podstawę naliczenia kwoty dotacji.
Program nie wyklucza udzielania kredytu na koszty wykraczające poza katalog kosztów kwalifikowanych, jednak dotacja może dotyczyć jedynie zdefiniowanej części kosztów określonych jako kwalifikowane.

Jakich dokumentów wymaga bank?
Dotacja może być wypłacona wyłącznie na zadania, których realizacja wsparta była zaciągnięciem kredytu w jednym z banków, biorących udział w systemie. Banki, które podpisały stosowne umowy z NFOŚiGW to: Bank Ochrony Środowiska, Bank Polskiej Spółdzielczości, SGB-Bank S.A., Krakowski Bank Spółdzielczy, Warszawski Bank Spółdzielczy i – od maja bieżącego roku – Credit Agricole Bank Polska S.A. (d. Lukas Bank S.A.). Łącznie ze zrzeszonymi bankami spółdzielczymi dysponują one siecią 4,5 tysiąca placówek w całym kraju.

Wniosek o kredyt
jest podstawowym dokumentem wymaganym przez bank. W każdym banku wniosek ten jest trochę inny, jednak zawsze niezbędne jest podanie podstawowych danych o: kredytobiorcy i kredytowanym zadaniu, oczekiwanych warunkach finansowania, takich jak np. kwota kredytu i okres kredytowania, proponowanym zabezpieczeniu spłaty kredytu. W załączeniu Klient będzie musiał przedstawić dokumenty potwierdzające zdolność do zaciągnięcia kredytu, harmonogram rzeczowo-finansowy zadania, uwierzytelnienie prawa do dysponowania budynkiem, a także – stosownie do wymagań prawnych – projekt budowlano-wykonawczy lub projekt instalacyjny (ewentualnie ofertę), oraz – w przypadkach gdy wymaga tego Prawo budowlane – pozwolenie na budowę lub zgłoszenie zamiaru wykonywania robót budowlanych.

Wniosek o dotację
na częściową spłatę kapitału kredytu stanowi uzupełnienie wniosku o kredyt m.in. o dane dotyczące samego kolektora (powierzchnia całkowita i powierzchnia czynna), koszty kwalifikowane zadania, wykorzystywanie powierzchni budynku do działalności gospodarczej, a także dane niezbędne do wystawienia przez NFOŚiGW formularza PIT. Obszerna instrukcja pomaga w wypełnieniu wniosku. Oczywiście, taką pomocą służą także doradcy bankowi.

Projekt budowlany, projekt instalacyjny, oferta
to, składane alternatywnie, opracowania niezbędne zarówno dla spełnienia warunku  kompletności wniosku o kredyt, jak i – przede wszystkim – dla prawidłowego wykonania zadania. Projekt budowlano-wykonawczy jest wymagany w przypadku konieczności uzyskania pozwolenia na budowę dla realizowanej inwestycji oraz w przypadku gdy o kredyt ubiega się wspólnota mieszkaniowa. Wymagania formalne stawiane wykonawcom projektów i oferty opisane są szczegółowo w Programie Priorytetowym NFOŚiGW.

Certyfikat zgodności z normą / Solar Keymark
są niezbędne dla uznania całości inwestycji za uprawnioną do finansowania kredytem z dotacją. O kredycie z dotacją możemy mówić tylko w przypadku gdy w skład instalacji wchodzi kolektor słoneczny, którego jakość potwierdza, wydany przez akredytowaną jednostkę certyfikującą, certyfikat zgodności z normą PN EN 12975-1 (Słoneczne systemy grzewcze i ich elementy – kolektory słoneczne. Część 1: Wymagania ogólne), wraz ze sprawozdaniem z badań kolektorów, przeprowadzonym z godnie z normą PN EN 12975-2 lub kolektor posiadający europejski znak jakości „Solar Keymark” nadany przez jednostkę certyfikującą. Data dokumentów nie może być wcześniejsza niż 5 lat, licząc od daty złożenia wniosku o kredyt.

Umowa z wykonawcą
powinna być zawarta na piśmie i zawierać m.in. zobowiązanie wykonawcy do montażu instalacji kolektorów słonecznych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zaleceniami producenta oraz gwarancję na prawidłową pracę instalacji.

Szczegółowe informacje o zadaniach podlegających finansowaniu kredytami z dotacją, beneficjentach, kosztach kwalifikowanych, kryteriach i wymaganiach zawarte są w Programie Priorytetowym NFOŚiGW, zamieszczonym na stronie internetowej Funduszu (www.nfosigw.gov.pl) oraz na stronach banków kredytujących, uczestniczących w programie.

Jak przebiega procedura?
Po podjęciu decyzji o instalacji kolektorów słonecznych, wyborze dostawcy i wykonawcy oraz uzyskaniu oferty lub projektu rozpoczyna się etap pozyskiwania kredytu z dotacją.
Pierwszym krokiem jest wybór banku, spośród tych, które podpisały stosowne umowy z NFOŚiGW. Kredyt z dotacją udzielany jest na warunkach komercyjnych, dlatego każdy bank indywidualnie ustala oprocentowanie, prowizje, maksymalny okres kredytowania i inne warunki, na jakich kredyt może być udzielony. Procedurę rozpoczyna złożenie w banku wniosku o kredyt wraz z niezbędnymi załącznikami oraz wniosku o dotację. Należy pamiętać, że kredytowane mogą być tylko koszty zafakturowane po dacie złożenia wniosku o kredyt w banku.
Podjęcie decyzji o udzieleniu kredytu skutkuje podpisaniem umowy kredytu, która poza parametrami kredytu (kwota, oprocentowanie, prowizje, okres kredytowania, kwoty oraz terminy wypłat i spłat, zabezpieczenie itp.) zawiera szereg warunków wynikających bezpośrednio z Programu Priorytetowego i umowy pomiędzy bankiem kredytującym a NFOŚiGW. Będą to m.in. zobowiązania kredytobiorcy do: osiągnięcia efektu przedsięwzięcia, określonego jako zakup, montaż, uruchomienie i eksploatacja nowej instalacji kolektora słonecznego, spełniającego warunki Programu Priorytetowego i utrzymanie tego efektu przez okres trwałości przedsięwzięcia, tj. 12 miesięcy od dnia jego zrealizowania; niewykorzystywania efektu przedsięwzięcia w działalności gospodarczej; przedłożenia w banku dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów i zakończenie zadania; poniesienia należności publiczno-prawnych z tytułu otrzymanej dotacji.
Równolegle z procedurą kredytową może być realizowane samo przedsięwzięcie. Należy jednak pamiętać, że zadanie nie może zostać zakończone przed podpisaniem umowy kredytu. Kredytobiorca nie może być jednocześnie wykonawcą przedsięwzięcia, a umowa montażu musi być zawarta na piśmie. Program Priorytetowy określa szczegółowe kwalifikacje osób, które są uprawnione do wykonywania montażu instalacji kolektorów słonecznych.
Wypłata kredytu następuje w formie bezgotówkowej, poprzez dokonywanie zleceń płatniczych, zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym, bezpośrednio na konto dostawcy lub wykonawcy, na podstawie faktur dokumentujących pokrycie kosztów (podstawą wypłaty kredytu nie może być rachunek).
Zakończenie zadania potwierdza protokół końcowego odbioru i przekazania przedsięwzięcia do eksploatacji, podpisany przez inwestora i wykonawcę przedsięwzięcia. Jeżeli inwestycja wymagała powołania inspektora nadzoru protokół powinien być podpisany przez tego inspektora (wtedy podpis wykonawcy nie jest wymagany). Protokół stanowi podstawę wystąpienia banku kredytującego do NFOŚiGW o środki na dotację. Bank musi to uczynić w terminie do 10. dnia miesiąca lecz nie później niż po upływie 2 miesięcy od dnia złożenia przez kredytobiorcę w banku protokółu końcowego odbioru przedsięwzięcia. Dotacja w wysokości 45% kosztów kwalifikowanych wypłacana jest przez NFOŚiGW na rachunek banku w terminie do 30 dni od dania otrzymania wystąpienia o środki. Bank przekazuje dotację na rachunek kredytowy inwestora w terminie 1 dnia roboczego od daty jej otrzymania od NFOŚiGW.
Bank kredytujący jest zobowiązany do dokonania kontroli części inwestycji przed wystąpieniem o środki na dotację, oraz kontroli trwałości części zrealizowanych przedsięwzięć –  najwcześniej w dwunastym miesiącu od daty protokółu końcowego odbioru przedsięwzięcia
Umowy pomiędzy NFOŚiGW a bankami przewidują także sytuacje, w których inwestor jest zobowiązany do zwrotu dotacji. Wiążą się one z naruszeniem warunków Programu Priorytetowego i – konsekwentnie – warunków umowy kredytowej. Są to np. naruszenie zakazu wykorzystywania zainstalowanego kolektora słonecznego dla celów działalności gospodarczej, nie utrzymanie trwałości przedsięwzięcia, uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli, pobranie dotacji nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Program dotacji na kolektory słoneczne działa już od ponad roku. Jego wdrożenie spowodowało istotne zainteresowanie inwestorów kolektorami słonecznymi. W Banku Ochrony Środowiska, który kolektory słoneczne – obok innych odnawialnych źródeł energii – finansuje od początku swojego istnienia, do końca listopada zarejestrowano ponad 2900 wniosków o kredyty z dotacją NFOŚiGW. Ilość rocznie podpisywanych umów, w stosunku do okresu sprzed wprowadzenia Programu znacząco wzrosła – z około 430 umów w roku 2009 do ponad 950 umów w roku 2010 (dla przypomnienia w sierpniu ruszył nabór wniosków o kredyty z dotacją) i ponad 1000 umów w pierwszym półroczu 2011 roku.
Program spełnia wiele funkcji: od podstawowej, jaką jest generowanie efektu ekologicznego w postaci ograniczenia emisji zanieczyszczeń do powietrza (w szczególności dwutlenku węgla), poprzez systemową, prowadzącą do wypełniania zobowiązań międzynarodowych, do edukacyjnej. Roli tej ostatniej funkcji nie można pomijać. Jej efekty są znakomicie widoczne, chociażby podczas rozmów z osobami prywatnymi zainteresowanymi wyposażeniem swoich domów w kolektory słoneczne.

Należy mieć nadzieję, że podobne mechanizmy zostaną powielone i obejmą też inne obszary działań proekologicznych.

Autor:
Grażyna Kasprzak
ekspert ds. inżynierii środowiska

Bank Ochrony Środowiska S.A.
Departament Finansowania i Projektów Ekologicznych

www.bosbank.pl

Artykuł sponsorowany