Jednak w obliczu niestabilnych i stale rosnących cen tych nośników (lekki olej opałowy zdrożał w latach 2005-2009 średnio o 35%), poszukuje się obecnie technologii na paliwa stałe (węgiel czy biomasę), które połączyłyby wygodę obsługi kotłów olejowych przy jednoczesnym spełnieniu odpowiednich standardów ekologicznych i niewielkich kosztach ogrzewania.

Kotły retortowe trafiły do Polski z Europy Zachodniej (prace związane z opanowaniem tej technologii ujęto w programie EC THERMIE będącym jednym z elementów programu JOULE THERMIE Europejskiej Komisji Antynuklearnej RTD; polskim koordynatorem programu było biuro Energy Centre w Katowicach), gdzie stosowane są szczególnie ze względu na wysoką sprawność przy jednoczesnym wypełnianiu wymogów ekologii. W naszym kraju dodatkowym atutem jest cena paliwa.

Kotły węglowe przebadano w Instytucie Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu.

Kotły stosuje się do ogrzewania domów jedno- i wielorodzinnych, zakładów usługowo-handlowych, jak również dużych obiektów komunalnych i przemysłowych, w których mogą podgrzewać także c.w.u.

Automatyczne kotły retortowe opalane są odpowiednim, wysokojakościowym gatunkiem węgla tzw. eko – groszkiem lub biomasą. Eko-groszek to węgiel kamienny nowej generacji, wysokokaloryczny, spełniający wymagania współczesnej techniki grzewczej i ekologii.

Zasada działania
W automatycznych kotłach z paleniskiem bezrusztowym tzw. retortowym spala się dokładnie taka porcja węgla, jaka jest niezbędna do uzyskania nastawionej przez użytkownika temperatury na sterowniku mikroprocesorowym. Sterowanie odbywa się na zasadzie dozowania przez wentylator odpowiednich ilości powietrza (powietrze pierwotne doprowadza się dyszami pod warstwę żarzącego się węgla, a wtórne powyżej, dla dopalania związków zawartych w spalinach) i paliwa (podajnik ślimakowy).

Sterowniki w kotłach retortowych pozwalają na płynną regulacje mocy w zakresie 30 – 100%, mogą również współdziałać z sterowaniem pogodowym. W przypadku dużych kotłowni ekonomicznie i eksploatacyjnie uzasadnione jest stosowanie kaskad kotłów.

Spalanie
Spalanie odbywa się w sposób ciągły, dzięki temu oszczędność węgla w stosunku do zwykłych kotłów węglowych sięga nawet 45%. Obsługa kotła sprowadza się do okresowego napełniania kosza zasypowego paliwa. W przypadku kotłów małej mocy konieczność uzupełniania paliwa w zasobniku wynosi raz na 3 do 6 dni. Kotły o dużej mocy mogą być zaopatrzone w układ podający węgiel z bunkra. Gromadzący się w górnej części retorty popiół usuwany jest w sposób mechaniczny.

Wysoka sprawność ruchowa w granicach 72 – 88% utrzymuje się w szerokim zakresie obciążeń, a ze względu na małe stężenie pyłu w spalinach (około 10% ilości emitowanych z kotłów tradycyjnych) spalanie jest bezdymne, ograniczające do minimum udział w spalinach szkodliwych zanieczyszczeń: SO2, CO (112,56 g CO /GJ wobec wartości dopuszczalnych 3760 g /GJ) czy węglowodorów aromatycznych, jak np. benzoapiren. Natomiast wyższe są stężenia tlenków azotu, co wynika z wysokiej temperatury spalania w palenisku retortowym.

Kupno i dobór
Podstawą doboru kotła do instalacji centralnego ogrzewania jest bilans cieplny ogrzewanych pomieszczeń. Wydajność cieplna znamionowa kotła powinna być równa lub nieco wyższa (do 10%) obliczeniowemu zapotrzebowaniu ciepła ogrzewanych pomieszczeń.

Podczas wyboru powinno zwraca się na wygląd podajnika i palnika żeliwnego. Żeliwo powinno być mocno i szczelnie umieszczone w komorze powietrznej, a żadne z jego części nie powinna się poruszać czy być luźno umieszczona. Trzy części palnika żeliwnego: kolano, koronka i talerz powinno stwarzać integralną część – daje to gwarancję doprowadzenia powietrza do palnika, a nie poza jego obręb.

Należy także zwrócić uwagę, czy podajnik ślimakowy wykonany jest z jednego kawałka płaskownika, czy z kilku spawanych kawałków. Praca takiego podajnika jest bardzo zachwiana pod względem osiowości ślimaka, co wpływa niekorzystnie na pracę napędu i w krótkim czasie czyni go bezużytecznym.

Integralną częścią podajnika jest napęd, czyli stosowany silnik. W tym przypadku jakość, funkcjonalność i cicha praca napędu idą w parze z ceną.

Ceny kotłów retortowych wahają się w granicach od 6 – 15 tys. PLN, w zależności od mocy (7-50 kW).