Jedną z przyczyn występowania emisji szkodliwych substancji do atmosfery w okresie zimowym jest tzw. niska emisja powstająca w wyniku spalania odpadów i niskiej jakości paliw w urządzenia grzewczych, głównie kotłach na paliwa stałe, które już dawno powinny być wycofane z użytkowania. Ocenia się według różnych szacunków, że tego typu urządzeń funkcjonuje w Polsce 2,5 – 3 mln szt. Kotły i piece na paliwa stałe w domach jednorodzinnych w Polsce to w większości urządzenia znacznie wyeksploatowane i wiekowe. Ponad 60 % kotłów to urządzenia dziesięcioletnie lub starsze. Jest to ogromny rynek wymian urządzeń grzewczych na najbliższe lata.

Założenia Program „Czyste Powietrze”

Dlatego, producenci urządzeń grzewczych z zainteresowaniem i nadzieją odebrali zapowiedź wdrożenia w życie przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”. Według oficjalnie dostępnych danych, oferta będzie skierowana do osób fizycznych posiadających prawo własności lub będących współwłaścicielami jednorodzinnego budynku mieszkalnego lub osób, które uzyskały zgodę na rozpoczęcie budowy jednorodzinnego budynku mieszkalnego. W ramach Programu ma zostać dofinansowana wymiana źródeł ciepła starej generacji opalanych paliwem stałym na: węzły cieplne, kotły na paliwo stałe (spełniające założenia Programu), systemy ogrzewania elektrycznego, kotły gazowe kondensacyjne oraz pompy ciepła. Dofinansowywane mają być  również prace termomodernizacyjne polegające m.in. na dociepleniu przegród zewnętrznych/wewnętrznych budynku oraz wymianie/montażu stolarki zewnętrznej. W ramach oferty ma być możliwy również zakup i montaż kolektorów słonecznych oraz mikroinstalacji fotowoltaicznej ale wyłącznie w formie pożyczek.

Rozwój rynku nowoczesnych urządzeń grzewczych

Jak widać z założeń, wejście w życie takiego programu, opracowanego na przejrzystych i prostych zasadach, byłoby dużą szansą na dalszy rozwój rynku wymian, oraz nowych instalacji dla nowoczesnych urządzeń grzewczych, które zastąpią stare urządzenia emitujące obecnie dużą ilość szkodliwych substancji do atmosfery trując przy tym ich właścicieli oraz najbliższe otoczenia. Oczywiście, diabeł tkwi w szczegółach. Jeżeli potraktuje się słuszną ideę tylko z politycznego punktu widzenia, to miejsce nadziei na powodzenie pierwszego organizowanego z takim rozmachem programu wsparcia dla realnej walki ze smogiem, może zastąpić rozczarowanie, że chcieliśmy dobrze, a wyszło jak zwykle. Chodzi tutaj o  niejednoznaczności zasad i luki w regulaminie programu. Dlatego, po analizie dostępnych informacji, opierając się na doświadczeniach z przeszłych i obecnie działających programów wsparcia, Stowarzyszenie Producentów i Importerów Urządzeń Grzewczych, oraz PORT PC, przekazały do NFOŚiGW stanowisko dotyczące przygotowywanego programu.

 

Stanowisko SPIUG i PORT PC

Celem przygotowanego stanowiska jest  pomoc w stworzeniu takiego kształtu założeń Programu, aby mógł on skuteczne i w możliwie krótkim okresie czasu pozwolić na osiągniecie zakładanego efektu końcowego jakim jest poprawa jakości powietrza w Polsce, czego oczekują obywatele naszego kraju. Ze względu na charakter działalności SPIUG i PORT PC chciałyby zwrócić uwagę na techniczne aspekty dotyczące kwalifikacji urządzeń grzewczych do zastąpienia starych kotłów i pieców w procesie wymiany, oraz do instalacji w nowobudowanych obiektach. Zdaniem obydwu organizacji, podstawową sprawą jest jednoznaczne zdefiniowanie urządzeń które mogą być objęte dofinansowaniem w ramach Programu. Jednoznaczne określenie wymogów jakościowych dla poziomu emisji i efektywności urządzenia pozwoli na wyeliminowanie praktyk zastępowania starego urządzenia nowym, ale o podobnych parametrach technicznych, co w efekcie nie przyczyni się do osiągnięcia założonego celu jakim jest likwidacja zanieczyszczeń powietrza z rozproszonych urządzeń grzewczych.

Rozwiązaniem występujących w praktyce problemów byłoby stworzenie listy urządzeń spełniających wymagania – może być np. osobna dla klasy 5 w wypadku kotłów na paliwa stałe i osobna dla pozostałych urządzeń grzewczych co do których są określone wymagania ekoprojektu, tj. kotły gazowe i olejowe.

Lista urządzeń spełniających wymagania

Podobna lista powinna być także stworzona dla pozostałych urządzeń grzewczych, tj. kolektorów słonecznych, pomp ciepła, gazowych kotłów grzewczych i elektrycznych urządzeń grzewczych, gdzie wyszczególnione by były produkty spełniające wymagania określone w specyfikacji która powinna być złącznikiem do zasad Programu. Lista byłaby przydatna przede wszystkim dla urzędników obsługujących Program „Czyste Powietrze”, oraz  wszelkie inne projekty programów wsparcia ograniczenia niskiej emisji. Obecnie panuje straszne zamieszanie co do kryteriów jakie mają spełniać urządzenia grzewcze biorące udział w projekcie. Tego typu rozwiązanie zapewniłoby pełna transparentność procedur przyznawania wsparcia dla poszczególnych inwestycji w zakresie doboru urządzeń grzewczych.

Takie regulacje, biorąc pod uwagę aktualne możliwości technologiczne producentów, oraz koszty modernizacji źródeł ciepła w stosunku do uzyskiwanych efektów ograniczenia emisji szkodliwych substancji do atmosfery, pozwolą na najlepsze wykorzystanie przeznaczonych na ten cel środków.   Z drugiej strony pozwolą na rozwiązanie w transparentny sposób kwalifikacje urządzeń grzewczych, które mogłyby by brać udział w programie wymian i nowej instalacji w ramach programu „Czyste powietrze”.

Janusz Starościk

Prezes Zarządu Stowarzyszenia Producentów i Importerów Urządzeń Grzewczych, Członek Pool of Experts Switzerland Global Enterprise