Ciepłomierze

Zużycie energii cieplnej w ciepłomierzu obliczane jest na podstawie bezpośredniego pomiaru temperatury i objętości czynnika. Sam proces zliczania i rejestracji zużycia energii cieplnej w sposób ciągły i nieprzerwany realizuje przelicznik. Na wyświetlaczu przelicznika pojawia się wartość rzeczywiście w danej chwili zużytej energii cieplnej w jednostkach energii, a nie wartość pośrednia (jak w podzielniku), która wymaga dodatkowego przeliczenia.

Współczesne ciepłomierze są już wyłącznie konstrukcjami z przelicznikami elektronicznymi. Różnice polegają głównie na rodzaju przetwornika przepływu. Najpopularniejsze w instalacjach cieplnych to przetworniki przepływu mechaniczne, ultradźwiękowe, elektromagnetyczne, zwężkowe i wirowe. W ogrzewaniach domowych z reguły stosowane są dwa pierwsze typy. Pozostałe, ze względu na swoją złożoność, wymagania eksploatacyjne i cenę, używane są przeważnie w dużych instalacjach.

W wodnych instalacjach grzewczych najlepiej sprawdzają się i nie sprawiają żadnych kłopotów eksploatacyjnych ciepłomierze ultradźwiękowe. Zapewniają wysoką dokładność niezależnie od chwilowych zmian prędkości rozchodzenia się fal ultradźwiękowych, nie mają żadnych elementów ruchomych, co oznacza, że nie ulegają zużyciu i nie ma niebezpieczeństwa uszkodzenia bądź zablokowania i zaprzestania działania.

Generalnie, wszystkie ciepłomierze ultradźwiękowe charakteryzują się niewrażliwością na obecność zanieczyszczeń stałych, substancji chemicznych lub magnetytów w przepływającej wodzie. Nawet zanieczyszczenia z przerwanego filtra nie mają większego wpływu na działanie, bo przepłyną swobodnie przez duże przekroje przelotowe przetwornika jak przez zwykły odcinek rury. Dla ciepłomierza mechanicznego zwykle opisane zdarzenie doprowadza do zablokowania, a jeżeli nawet nie, to musimy liczyć się z pogorszeniem dokładności jego pomiaru. Duże przekroje przelotowe ultradźwiękowych przetworników przepływu wpływają też na inną ważną cechę, jaką jest znikomy opór hydrauliczny.

Małe ciepłomierze mechaniczne zawierają również nowatorskie rozwiązania. Zastosowanie w nich np. wodomierzy wielostrumieniowych wpłynęło na poprawę dynamiki pomiaru przepływu porównywalną z dynamiką ciepłomierzy ultradźwiękowych. Zwiększyło to ich czułość na mniejsze wartości przepływu. Drugą nowością jest niemagnetyczne przekazywanie sygnałów z wirnika do przelicznika powodujące zupełną niewrażliwość na zakłócenia pochodzące od silnych pól magnetycznych.

Duża dynamika pomiaru i mały opór hydrauliczny technicznie umożliwiają montaż ciepłomierza nawet na przyłączu każdego grzejnika, lecz nie polecamy tego typu rozwiązania, gdyż jest to ekonomicznie nieuzasadnione. Zwykle, żeby móc używać do rozliczania tylko jednego ciepłomierza na mieszkanie, instalacje ogrzewania powinny być zaprojektowane z zasilaniem jednopunktowym (rozdzielaczowym). Nie da się ukryć, że wybór ciepłomierza czy podzielnika ciepła wymusza typ instalacji, a nie zalety i cechy samego urządzenia.

Rozwiązania przeliczników stosowanych w ciepłomierzach udostępniają, poza podstawowymi funkcjami rejestracji temperatur, przepływu i zliczania zużycia ciepła, mocy cieplnej, czasu pracy itp., szereg funkcji dodatkowych, zwiększając tym samym ich funkcjonalność. Przeliczniki cechuje wysoka dokładność pomiaru (maks. błąd: ± 0,1 – 0,8%) nieosiągalna dla systemu podzielnikowego. Rejestrują dane dla kilku taryf jednocześnie i gromadzą pomiary przez długi czas w pamięci. Dzięki elektronicznym układom sterowania automatycznie rozpoznawany jest typ czujników temperatury, a funkcja samodiagnostyki sygnalizuje stany awaryjne.

Najnowsze konstrukcje przeliczników umożliwiają nie tylko zliczanie ilości zużytej energii cieplnej, ale są też przystosowane do pracy jako liczniki chłodu i mogą jako jedno urządzenie pełnić obie te funkcje jednocześnie. Dzięki tej właściwości urządzenia te mogą być stosowane nie tylko w instalacjach grzewczych, ale również w instalacjach klimatyzacyjnych i chłodzenia. Ciepłomierze wyposażane są w złącze optyczne do odczytu danych za pomocą przenośnych urządzeń inkasenckich. Opcjonalnie mogą posiadać dodatkowe moduły komunikacji służące do odczytów zdalnych i monitoringu (np. moduły radiowe).

Współczesne ciepłomierze to już nie tylko proste liczniki. Dzięki różnym modułom dodatkowym, ciepłomierze umożliwiają sterowanie funkcją ograniczenia przepływu lub energii regulatorów temperatury. Rejestrują i przechowują dane z innych liczników np. wodomierzy ciepłej i zimnej wody, licznika gazu, energii elektrycznej itp. Ciepłomierz jest elementem systemów zabezpieczających przed wyciekiem wody z instalacji i zalaniem pomieszczeń lub systemów rozliczania przedpłatowego. Jest on też podstawowym elementem systemu rozliczania podzielnikowego, ponieważ zarejestrowana przez niego zużyta energia cieplna jest później odpowiednio dzielona. Każda zmiana wielkości czy typu grzejnika wymusza w systemie podzielnikowym odpowiednie działania korygujące. Ciepłomierz w takim przypadku od razu zarejestruje zmianę zużycia ciepła bez niczyjej ingerencji.

podzielnik kosztów

źródło: Shutterstock

Przeliczniki kosztów ogrzewania

Opłaty za centralne ogrzewanie są często najwyższą pozycją w czynszu. Zadaniem systemu jest wyliczenie udziału w kosztach ogrzewania dla każdego mieszkania, proporcjonalnie do zużytej energii cieplnej. Analizuje się szereg czynników wpływających na zużycie ciepła, a co za tym idzie, na koszt ogrzewania. Punktem wyjścia w tych wyliczeniach są wskazania podzielnika kosztów ogrzewania, które następnie są korygowane w zależności od typu i wielkości grzejnika, usytuowania pomieszczenia lub lokalu, ilości przegród chłodzących (np. ścian zewnętrznych), nasłonecznienia.

Optymalne wyliczenie kosztu ogrzewania na każdy lokal uzyskuje się przez właściwe dobranie współczynników grzejnikowych i usytuowania. Ważny jest także odpowiedni podział kosztów całkowitych na część rozliczaną według powierzchni oraz według wskazań podzielników. Lokator otrzymuje rozliczenie będące efektem tych wyliczeń. Dokładność rozliczenia zawiera się w przedziale od kilkunastu do kilkudziesięciu złotych na mieszkanie.

Podzielnik jest integralnym elementem systemu rozliczania kosztów ogrzewania. Obecnie na rynku występują podzielniki wyparkowe i elektroniczne.

Podzielniki wyparkowe stosuje się w przeważającej liczbie zasobów mieszkaniowych, są jednak coraz częściej wymieniane na elektroniczne, a w nowych zasobach instaluje się wyłącznie podzielniki elektroniczne.

Te ostatnie są wyposażone w dwie czujki do pomiaru temperatury grzejnika oraz pomieszczenia, układ elektroniczny realizujący zadania pomiaru, naliczania jednostek, mierzenia czasu oraz innych zaprogramowanych przez producenta, a z wyświetlacza odczytuje się wskazania urządzenia. Jednostki są naliczane proporcjonalnie do wysokości i amplitudy wahań temperatury grzejnika. Podzielniki w dniu zaprogramowanej daty zamknięcia sezonu zapisują aktualny stan oraz otwierają nowy sezon, ustawiając rozpoczęcie naliczania od zera.

O precyzji działania podzielnika stanowią temperatura startu oraz częstotliwość pomiaru temperatury grzejnika.

Inne rozwiązania podziału kosztów ciepła

Oprócz podzielników, podziału kosztów można dokonywać w oparciu o wskazania liczników ciepła. Wydawałoby się, że pomiar ciepła dostarczonego do mieszkania za pomocą urządzenia pomiarowego, jakim jest ciepłomierz, jest najlepszym i najbardziej wiarygodnym rozwiązaniem. Nie jest to jednak takie oczywiste. Dostarczone do mieszkań ciepło nie jest całkowitym ciepłem zużytym w budynku. Dlatego zarządca budynku musi do tego doliczyć koszty wynikające z:

  • różnicy wskazań licznika głównego w budynku oraz sumy liczników zainstalowanych u lokatorów,
  • kosztów ogrzewania części wspólnych budynku (klatek schodowych, pralni, suszarni itp.).

W tym momencie licznik u lokatora działa jak podzielnik kosztów i nie jest jedynie miernikiem ciepła. Nie jest także uwzględniane usytuowanie mieszkania.

Dla mieszkańca istotna jest także cena, jaką musi zapłacić w zależności od przyjętego sposobu rozliczania ciepła. W przypadku podzielników koszt instalacji wynosi około 50,00 zł co przy przeciętnie czterech pomieszczeniach z grzejnikami w mieszkaniu daje kwotę 200,00 zł. Licznik ciepła kosztuje ok. 600,00 zł. Do każdego podzielnika dochodzi jeszcze roczny koszt rozliczenia, ok. 8,00 zł, ale licznik trzeba legalizować, co też jest kosztowne.

Podsumowanie

Podzielniki kosztów można zastosować w każdym budynku wielorodzinnym, instalowanie liczników ciepła jest ograniczone do budynków z poziomym rozdziałem ciepła. Rozliczanie kosztów ogrzewania przy użyciu podzielników jest u tańsze niż zastosowanie ciepłomierza. Dokładność wyliczenia kosztów ogrzewania mieszkania – w obu przypadkach jest podobna. Oba sposoby są lepsze od rozliczania kosztów według metrażu lokali i przynoszą wymierne korzyści z uwagi na bardziej racjonalną gospodarkę ciepłem w mieszkaniach opomiarowanych.

źródło: archiwum Termo24.pl

Redakcja Termomodernizacja