Prefinansowanie w programie Czyste Powietrze – jak będzie wyglądać procedura zaliczkowa?

• W nowej edycji programu Czyste Powietrze zmieniono zasady prefinansowania – maksymalna zaliczka spadła z 50% do 35% wartości dotacji, a czas na realizację inwestycji nadal wynosi 120 dni.
• Wypłata zaliczki będzie możliwa wyłącznie pod nadzorem operatora, który musi potwierdzić zgodność dokumentów i inwestycji. Dotyczy to także wniosków z progu podwyższonego, mimo że standardowo operator nie jest tam wymagany.
• System z udziałem operatorów ma chronić beneficjentów przed nadużyciami – ich obecność przy podpisywaniu wniosku o zaliczkę ma zapobiec sytuacjom, w których wykonawcy znikali po otrzymaniu środków.

Czyste Powietrze z nową odsłoną. Co z prefinansowaniem?

Nabór w programie Czyste Powietrze został przerwany 28 listopada ubiegłego roku, a zakończy się ostatniego dnia marca. Przerwa miała służyć między innymi gruntownej reformie programu. Jej elementem jest zmiana warunków prefinansowania. W poprzedniej wersji programu zaliczka wypłacana przed dokonaniem inwestycji mogła wynosić nawet do 50% ogólnej kwoty dopłaty, jednak maksymalny termin realizacji przedsięwzięcia wynosił 120 dni od wypłaty tej zaliczki. W nowej odsłonie programy zmieni się nie tylko kwota zaliczki, ale również warunki, na których może być ona przyznana.

Największą zmianą jest zdecydowanie wartość dotacji, jaką można otrzymać w ramach prefinansowania. Ta znacząco spadła. W trakcie konsultacji Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej postulował zmniejszenie jej z 50% do 20%. Ostatecznie stanęło na wartości 35%. Co prawda ogólne kwoty dotacji są większe (według deklaracji Narodowego Funduszu mogą wynieść nawet 170 tys. zł, w poprzedniej wersji programu było to maksymalnie 136 tys. zł), jednak spadek udziału dofinansowania w ogólnej kwocie może być dla niektórych wykonawców znaczący.

Prefinansowanie w niższym progu, ale tylko z operatorem

To nie jedyne nowe ograniczenie wprowadzone do systemu prefinansowania. W jego nadzorowanie zostali bowiem zaangażowani operatorzy. To nowa funkcja związana z programem Czyste Powietrze, która w ramach nowej odsłony programu obejmie cały kraj. Operatorzy mają w założeniu programu pilnować prawidłowego przebiegu inwestycji, przeprowadzać beneficjenta przez cały proces, pilnować prawidłowego wypełnienia dokumentów, a także zgodnego z ustaleniami wykonania inwestycji.

Nabór na operatorów już trwa, na razie mogą nimi zostać jedynie samorządy gminne, jednak w przyszłości opcja ta ma być otwarta również dla innych podmiotów, np. organizacji pozarządowych. Co jednak operator ma wspólnego z zasadami prefinansowania? Otóż wypłata zaliczki w programie będzie możliwa tylko pod jego kontrolą.

W ramach Czystego Powietrza wyróżniono trzy progi dofinansowania: podstawowy (40% wartości netto inwestycji), podwyższony (70%) i najwyższy (100%). System prefinansowania jest oczywiście dostępny dla osób z progu najwyższego, ale można z niego skorzystać również w ramach progu podwyższonego. Dotacja w wysokości 70% normalnie nie wymaga jednak udziału operatora, a w przypadku starania się o prefinansowanie jego zaangażowanie będzie obowiązkowe.

Czyste Powietrze – czy operatorzy ochronią beneficjentów przed nadużyciami?

Powyższy system ma za zadanie chronić beneficjentów programu przed nieuczciwymi praktykami. W poprzedniej wersji programu dochodziło do incydentów, w których nieświadomi beneficjenci podpisywali zgody na przekazanie wykonawcy prefinansowania, a ten po zainkasowaniu kilkudziesięciu złotych zaliczki rozpływał się w powietrzu, czasami nawet nie wykonując zleconej pracy.

Operatorzy mają w założeniu zapobiegać takim sytuacjom. Ich zadaniem jest uświadomić beneficjenta, że pieniądze wypłacane w ramach zaliczki trafiają na konto wykonawcy. Beneficjent musi też podpisać wniosek o prefinansowanie w obecności operatora. Towarzyszy temu procedura, podczas której operator sprawdza, czy na pewno proces przebiega w sposób uczciwy, jej szczegóły opisaliśmy w TYM artykule.

Więcej o nowym kształcie programu Czyste Powietrze posłuchacie w najnowszym odcinku Energetycznego Talk-Show Ekstra:

Źródło: NFOŚiGW