Problemy w programie Czyste Powietrze – NFOŚiGW odpiera zarzuty

• Program Czyste Powietrze przechodzi zmiany jakościowe – spadek liczby wniosków to efekt uszczelnienia systemu i wprowadzenia nowych standardów (m.in. audyty, maksymalne ceny, eliminacja wyłudzeń). Tak przynajmniej twierdzi NFOŚiGW.
• W 2025 roku wymieniono już 52 tys. kopciuchów (do 31 maja), a od początku programu podpisano 900 tys. umów, zrealizowano ok. 700 tys. inwestycji. Niemniej jednak do 10 lipca złożono tylko 30 tys. wniosków w nowej wersji programu.
• Wsparcie dla beneficjentów i działania naprawcze – działają operatorzy, a NFOŚiGW apeluje o zgłaszanie nieprawidłowości do WFOŚiGW, policji lub prokuratury.

Dzisiaj (14 lipca 2025 roku) odbyło się spotkanie prasowe z przedstawicielami Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) z dziennikarzami. W jego trakcie dziennikarze mieli okazję zapoznać się ze stanowiskiem Funduszu wobec uzasadnionych nieprzychylnych opinii krążących na temat programu. W przestrzeni medialnej pojawiają się bowiem słowa o zapaści, która objawia się niską liczbą składanych wniosków po wznowieniu programu Czyste Powietrze z końcem marca. Na miejscu oczywiście nie zabrakło redakcji GLOBENERGIA. 

Jakość, a nie ilość – nowe standardy w Czystym Powietrzu

Kwestię spadającej liczby wniosków najlepiej podsumowuje wypowiedź pani prezes NFOŚiGW, Doroty Zawadzkiej-Stępniak. To jasny sygnał, że Fundusz zdaje sobie sprawę, że spadająca liczba wniosków jest wynikiem wprowadzonych zmian w programie. Wdrażanie zmian chwilę zajmie – musimy uzbroić się w cierpliwość i poczekać, aż program wróci na właściwe tory. Czy jednak tak się stanie?

“Stawiamy na jakość, a nie na ilość” – zadeklarowała Dorota Zawadzka-Stępniak.

NFOŚiGW deklaruje, że nowa wersja programu Czyste Powietrze ma nie powodować problemów beneficjentom. Nie ma miejsca na wyłudzenia dotacji ani na działania nieuczciwych wykonawców i beneficjentów. Przedstawiciele Funduszu podkreślali, że w przypadku wydatkowania środków publicznych każda złotówka jest istotna. 

Co w przypadku, jeżeli jesteśmy beneficjentami, którzy mają podejrzenie, że zostali oszukani przez wykonawcę? NFOŚiGW zaleca zgłoszenie sprawy do WFOŚiGW, do prokuratury lub na policję. Należy jednak podkreślić, że skala tego problemu nie jest tak duża, jak próbuje się ją przedstawić w niektórych mediach. Dlatego nie ma podstaw do obaw – w aktualnej wersji programu można skorzystać z pomocy operatora. Warto też we własnym zakresie prześwietlić wykonawcę.

• Zobacz również: Ile wypowiedziano umów w programie Czyste Powietrze? Do WFOŚiGW wracają miliony złotych!

Statystyki programu Czyste Powietrze budzą niepokój

Jak wyglądają najnowsze statystyki programu Czyste Powietrze? Jak przekazał Robert Gajda, zastępca prezesa NFOŚiGW, do 10 lipca złożono 30 tys. wniosków, z czego ponad 14 tys. jest kompletnych wniosków na zaawansowanym poziomie. Pozostałych ponad 15 tys. wniosków to wnioski robocze. Gajda skomentował, że te wnioski w większości czekają na audyt (którego realizacja może zająć nawet 2 miesiące w niektórych regionach Polski). W lipcu zaobserwowano nieznaczny wzrost liczby składanych wniosków. Ma to stanowić dobry prognostyk dla programu na przyszłość.

W ubiegłym roku wymieniono 91 tys. kopciuchów, a do 31 maja bieżącego roku – 52 tys., czyli zarzuty sugerujące spadek liczby wymienianych kopciuchów są bezzasadne. Łącznie w programie wykonano ok. 700 tys. inwestycji przy 900 tys. podpisanych umowach. Program utrzymuje zatem tempo 100 tys. inwestycji rocznie. Co ciekawe, szacuje się, że ok. 100 tys. wniosków to tzw. „wnioski widmo” – rozpoczęte, ale niezrealizowane, co sztucznie zwiększa liczbę aktywnych wniosków w systemie.

Operatorzy w Czystym Powietrzu – czy jest ich za mało?

Ponadto od 31 marca w programie Czyste Powietrze działają operatorzy. Ich głównym zadaniem jest przeprowadzenie beneficjentów w najwyższym poziomie dofinansowania przez cały proces termomodernizacji. Z ich pomocy mogą skorzystać również beneficjenci poziomu podwyższonego, ale nie ma takiego obowiązku. Niemniej liczba operatorów w dalszym ciągu jest zbyt mała. Do programu zgłosiło się 1388 gmin, chcących zaangażować się w Czyste Powietrze w charakterze operatorów. Ponad 1200 gmin podpisało już w tej sprawie stosowne umowy. Pomimo tego, że tylko około 50% gmin w Polsce jest zaangażowanych w program, to cały teren Polski jest objęty programem operatorów, ponieważ tę rolę pełnią również WFOŚiGW. NFOŚiGW deklaruje, że liczba operatorów, powinna być i będzie wyższa. W przyszłości mają pojawić się operatorzy hybrydowi. O szczegółach będziemy informować, gdy będzie wiadomo więcej na ten temat.

Źródło: własne.