Znamy rekomendacje dla programu Czyste Powietrze! W grę wchodzą miliardy złotych

• NFOŚiGW ma obowiązek przeprowadzenia kontroli na podstawie analizy ryzyka. Obejmuje to m.in. skalę ryzykownych dotacji, reprezentatywność prób kontrolnych oraz weryfikację skuteczności działań WFOŚiGW przy przyznawaniu i rozliczaniu wniosków.
• MFiPR oczekuje systematycznego monitorowania postępów programu, bieżącego informowania o wynikach kontroli i wdrażaniu działań korygujących. Ponadto chce mieć wgląd do harmonogramu kontroli i zakresu współpracy z ekspertami zewnętrznymi.
• Działania muszą koncentrować się na eliminacji nadużyć, takich jak zawyżanie kosztów towarów i usług, co jest kluczowe dla dalszego korzystania z unijnego finansowania wynoszącego łącznie ponad 20 mld zł.

Niedawno pisaliśmy, że Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej przedstawiło Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wytyczne w związku z programem Czyste Powietrze. Wówczas treść zaleceń owianą była mgiełką tajemnicy, dlatego postanowiliśmy dopytać MFiPR o szczegóły. Oczekiwania są takie, aby NFOŚiGW w pełni zastosował się do rekomendacji. Czy są one rewolucyjne? Cóż, w otrzymanej odpowiedzi brak elementów, które miałyby wywrócić działanie programu. Są to raczej zalecenia dość typowe, a ich wypełnienie powinno być oczywistością, jeżeli Funduszowi zależy, aby program działał sprawnie i miał zapewnione finansowanie. Przyjrzyjmy się temu, co przekazał nam resort funduszy i polityki regionalnej.

Środki z Unii Europejskiej w programie Czyste Powietrze

Oczekuje, że NFOŚiGW bezdyskusyjnie dostosuje się do wskazanych zaleceń, ale właściwie dlaczego? W grę wchodzą naprawdę duże pieniądze z Unii Europejskiej. Tak więc dalsze korzystanie z funduszy europejskich uzależniono od spełnienia przedstawionych rekomendacji. O jakich kwotach tutaj mówimy? 

“Program Czyste Powietrze (PPCP) jest finansowany z KPO w kwocie 3,1 mld euro (ok. 13,9 mld zł) oraz ze środków polityki spójności w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na lata 2021-2027 w kwocie 1,8 mld euro (ok. 8 mld zł). Rozważane jest też wsparcie dla Programu Czyste Powietrze ze środków, które będą pochodziły ze Społecznego Funduszu Klimatycznego” – przekazał MFiPR.

• Zobacz również: Czyste Powietrze – nowe zasady wprowadzą likwidację kominka? Wszystko na to wskazuje!

Rekomendacje dla NFOŚiGW

Ostatnio resort funduszy i polityki regionalnej otrzymał informacje dotyczące realizacji programu Czyste Powietrze. W przekazanych wyjaśnieniach wskazano szereg działań podejmowanych przez MKiŚ oraz NFOŚiGW, mających na celu uszczelnienie systemu dystrybucji pieniędzy do beneficjentów. Ich nadrzędnym celem jest ograniczenie ryzyk, które zostały wcześniej zidentyfikowane, tak aby w przyszłości nie powtarzały się podobne problemy. Chodzi o nadużycia, które występowały w programie, do których możemy zaliczyć m.in. zawyżanie kosztów towarów i usług.

Kontrole proponuje się prowadzić na podstawie próby dostosowanej do poziomu ryzyka wykrycia poważnych nieprawidłowości oraz wartości realizowanych przedsięwzięć. W związku z tym ministerstwo funduszy przedstawiło konkretne zalecenia, które obowiązkowo muszą zostać wcielone w życie:

• zidentyfikowanie skali ryzykownych grantów na podstawie analizy ryzyka (w oparciu o określone kryteria np. 100% finansowania, udział pełnomocników itp.),
• kontrole powinny zostać przeprowadzone na reprezentatywnej, ale możliwe największej próbie grantów,
• NFOŚiGW powinien także zweryfikować skuteczność działań WFOŚiGW na etapie udzielania i rozliczania grantów,
• MFiPR powinien być informowany na bieżąco o dodatkowych mechanizmach zapewniania prawidłowości realizacji PPCP, w szczególności w zakresie ponoszenia wydatków ze środków publicznych.
  • granty, czyli wnioski/dotacje

Ustalenia między ministerstwami

Ponadto resort funduszy i polityki regionalnej zwrócił się do resortu klimatu i środowiska z kilkoma kluczowymi oczekiwaniami. Przede wszystkim chodzi o systematyczne monitorowanie postępów realizacji zadań programu oraz wprowadzanie działań korygujących przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. MFiPR oczekuje także regularnych informacji o wynikach przeprowadzanych kontroli oraz równomiernego rozłożenia wysiłków kontrolnych pomiędzy poszczególne WFOŚiGW. Dodatkowo resort funduszy poprosił o wskazanie, w jakim zakresie działania kontrolne wspierane są przez ekspertów zewnętrznych, a także o przedstawienie szczegółowego harmonogramu planowanych kontroli.

Program Czyste Powietrze planowo ma wrócić 31 marca 2025 roku. Aktualnie nie znamy jeszcze ostatecznej formy programu. O szczegółach będziemy informować na bieżąco.

Źródło: MFiPR.